Ders 1: Almanca'ya başlarken – alfabe ve telaffuz
Almanca, Türkçe gibi büyük ölçüde yazıldığı gibi okunan bir dildir; birkaç kuralı öğrendiğinde bilmediğin kelimeleri bile doğru okuyabilirsin. Bu derste alfabeyi, Türkçe konuşanlara zor gelen sesleri ve resmî dairede adını harf harf söylemeyi öğreneceksin. Dersin sonunda da "A1" ve "B1" seviyelerinin resmî işlerde ne anlama geldiğini kısaca açıklıyoruz.
Alfabe: harflerin Almanca adları
Resmî dairede sık duyacağın cümle: "Können Sie das bitte buchstabieren?" (Bunu harf harf söyler misiniz?). Bunun için harflerin Almanca adlarını bilmen gerekir.
| Harf | Almanca adı (okunuşu) | Harf | Almanca adı (okunuşu) |
|---|---|---|---|
| A | a | N | en |
| B | be | O | o |
| C | tse | P | pe |
| D | de | Q | ku |
| E | e | R | er |
| F | ef | S | es |
| G | ge | T | te |
| H | ha | U | u |
| I | i | V | fau |
| J | yot | W | ve |
| K | ka | X | iks |
| L | el | Y | üpsilon |
| M | em | Z | tset |
Ayrıca: Ä (e gibi), Ö (ö), Ü (ü) ve ß (estset). Türkçe harfleri şöyle tarif edebilirsin: ş = "S mit Häkchen", ç = "C mit Häkchen", ı = "I ohne Punkt", ğ = "G mit Bogen".
Ä, Ö, Ü ve ß
Ö ve ü sesleri Türkçedekiyle aynıdır. Ä genellikle Türkçedeki açık "e" gibi okunur. ß ise iki "s" demektir; büyük harfle yazılmaz, kelimenin başında da hiç görünmez.
| schön | güzel | (şöön) |
| die Tür | kapı | (dii tüür) |
| das Mädchen | kız | (meedhyın) |
| die Straße | cadde, sokak | (ştraase) |
| Grüße | selamlar | (grüüse) |
Harf birleşimleri: ei, ie, eu, sch, ch
En sık karıştırılan ikili: ei ve ie. Kural basit: ikinci harfi oku. "ei" → "ay", "ie" → uzun "ii".
| eins | bir | (ayns) |
| die Arbeit | iş | (arbayt) |
| der Brief | mektup | (briif) |
| die Miete | kira | (miite) |
| heute | bugün | (hoyte) – eu ve äu "oy" okunur |
| die Schule | okul | (şuule) – sch = ş |
ch iki şekilde okunur: a, o, u, au'dan sonra boğazdan gelen sert bir "h" (Türkçedeki "hırıltılı" h); e, i, ü, ö, ä'dan ve ünsüzlerden sonra ise dilin ortasından çıkan yumuşak bir ses, "hy" gibi.
| acht | sekiz | (aht – sert h) |
| das Buch | kitap | (buuh – sert h) |
| ich | ben | (ihy – yumuşak) |
| nicht | değil | (nihyt – yumuşak) |
Z, W, V, S ve diğer tuzaklar
| Harf | Nasıl okunur? | Örnek | Anlamı |
|---|---|---|---|
| z | ts | die Zeit (tsayt) | zaman |
| w | v | die Wohnung (voonung) | daire, konut |
| v | çoğunlukla f | vier (fiir) | dört |
| v (yabancı kökenli kelimelerde) | v | das Visum (viizum) | vize |
| s (ünlüden önce) | z | Sie (zii) | siz |
| st / sp (kelime başında) | şt / şp | die Sprache (şpraahe) | dil |
| j | y | ja (yaa) | evet |
| -er (kelime sonunda) | hafif "a" | der Vater (faata) | baba |
Ünlüden sonra gelen "h" okunmaz, sadece ünlüyü uzatır: die Uhr (uur, saat), der Sohn (zoon, oğul).
Kutu: Aile birleşimi için A1 ve vatandaşlık için B1 – ne demek?
A1, B1 gibi kısaltmalar Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'nin (Almancası: GER) seviyeleridir. A1 en temel seviyedir; B1'de günlük hayatın çoğu durumunu Almanca halledebilirsin.
- Eş yanına gelme (Ehegattennachzug): Oturum Yasası (AufenthG) § 30, yurt dışından gelen eşin "en azından basit düzeyde Almanca anlaşabilmesini" şart koşar. Alman dış temsilciliklerinin bilgi notlarına göre bu, dört beceriyi (dinleme, konuşma, okuma, yazma) kapsayan A1 seviyesidir; örneğin Goethe-Zertifikat A1: Start Deutsch 1, telc Start Deutsch 1 ve ÖSD Grundstufe Deutsch 1 sayılır. Yasada istisnalar da vardır (örneğin hastalık veya engel, Almanya'daki eşin belirli oturum izinleri). Senin durumunda hangisinin geçerli olduğunu mutlaka başvuru yapacağın temsilciliğe sor.
- Vatandaşlık (Einbürgerung): Vatandaşlık Yasası (StAG) § 10, diğer şartların yanında "yeterli Almanca bilgisi" ister ve bunu B1 seviyesinde bir dil sınavının gereklerini karşılamak olarak tanımlar. Yasa ayrıca kural olarak beş yıl yasal ve sürekli ikamet ister.
- Uyum kursu (Integrationskurs): BAMF'a göre genel kurs 700 ders birimidir (600 dil kursu + 100 oryantasyon kursu). Dil kursu "Deutsch-Test für Zuwanderer" (DTZ) ile, oryantasyon kursu "Leben in Deutschland" testiyle biter; dil kursunun hedefi B1'dir.
Kurallar değişebilir; başvurmadan önce güncel bilgiyi kontrol et.
Resmî kaynaklar: AufenthG § 30 · StAG § 10 · BAMF – Integrationskurs: Inhalt und Ablauf · BAMF – Ehegattennachzug: Nachweis einfacher Deutschkenntnisse · Goethe-Institut – Start Deutsch 1 · Almanya'nın Türkiye temsilcilikleri
Diyalog: Gişede adını harf harf söylemek
| Guten Tag. Wie ist Ihr Name? | İyi günler. Adınız nedir? |
| Mein Name ist Ayşe Yılmaz. | Adım Ayşe Yılmaz. |
| Können Sie das bitte buchstabieren? | Harf harf söyler misiniz? |
| Ja. Ypsilon, I ohne Punkt, L, M, A, Z. | Evet. Y, noktasız I, L, M, A, Z. |
| Danke. Und Ihr Vorname? | Teşekkürler. Peki adınız? |
| A, Ypsilon, S mit Häkchen, E. | A, Y, çengelli S, E. |
| Vielen Dank. | Çok teşekkürler. |
| Bitte schön. | Rica ederim. |
Sık yapılan hatalar
- "Wein" (şarap, "vayn") ile "Wien" (Viyana, "viin") kelimelerini karıştırmak. İkinci harfi oku!
- "z"yi Türkçedeki gibi okumak: "Zimmer" (oda) "tsimmer" okunur.
- "v"yi her zaman "v" okumak: "von" (-den), "fon" diye okunur; ama "Visum" "v" ile.
- "sp/st"yi kelime başında "sp/st" okumak: "Straße" "ştraase" olmalı.
Alıştırma
- "die Zeit" nasıl okunur?
- "vier" kelimesindeki "v" hangi sesi verir?
- "Brief" kelimesinde "ie" nasıl okunur?
- "ich" ve "acht" kelimelerindeki "ch" sesleri aynı mı?
- "Wohnung" kelimesini harf harf Almanca söyle.
Cevaplar: 1. "tsayt". 2. "f" sesi ("fiir"). 3. Uzun "ii" ("briif"). 4. Hayır; "ich"te yumuşak "hy", "acht"ta boğazdan sert "h". 5. ve – o – ha – en – u – en – ge.
Sonraki derste: Selamlaşmayı ve resmî dairede kendini doğru tanıtmayı öğreneceksin.
Belgeleriniz için yeminli Almanca tercüme mi gerekiyor? Yeminli tercüman Refik Mor